เสบียงกรังของเณรเคน

 

แดดสายส่องทะลุร่มไม้ใบหนาลงมาเป็นลำ 

ตกลงบนลานวัดที่กวาดจนเตียนเกลี้ยง 

สามเณรเคนนั่งพับเพียบอยู่บนศาลา หน้าตาบอกบุญไม่รับ

ไม่ใช่เพราะอดฉันเพล 

แต่เพราะถ้อยคำจากวิทยุธานินทร์เครื่องเก่าเมื่อคืนมันยังคาใจ 

หลวงพ่อวัดท่าซุงท่านว่า “บารมีคือเสบียงเดินทางสู่พระนิพพาน” 

แถมยังบอกว่าต้องหอบไปให้ครบทั้งสิบอย่าง 

จะเลือกชอปปิ้งเอาแต่ข้อที่ชอบเหมือนเลือกซื้อกับข้าวในตลาดไม่ได้

เณรเคนเกาหัวแกรก นึกในใจว่า 

ลำพังแค่ตื่นมาบิณฑบาตให้ทันไก่โห่ก็ต้องใช้ 

‘วิริยา’ กับ ‘ขันติ’ จนฝ่าเท้าแทบจะพองอยู่แล้ว 

นี่ยังต้องแบกเสบียงอีกตั้งแปดกระสอบใหญ่ข้ามภพข้ามชาติ 

ไม่หนักแย่หรือ? 

พอดีเหลือบไปเห็นหลวงตา

ท่านกำลังนั่งละเลียดน้ำชาอุ่น ๆ อยู่มุมศาลา 

เณรเคนจึงคลานเข่าเข้าไปหา 

หวังจะให้หลวงตาช่วยสงเคราะห์ ‘ปัญญา’ ให้โยนความงงทิ้งไปเสียที

หลวงตาวางถ้วยชาลง 

มองสามเณรด้วยสายตาเอ็นดูแกมระอาเล็กน้อย

ตามวิสัยผู้ผ่านโลกมามาก 

ท่านคลี่รอยยิ้มบางก่อนจะเอ่ยขึ้นเสียงเรียบ

"เคนเอ๊ย... ที่แกนั่งหน้านิ่วคิ้วขมวดอยู่นี่ 

เพราะแกกำลังคิดว่าการบำเพ็ญบารมีสิบ

คือการหอบกระสอบข้าวสารสิบกระสอบขึ้นหลังใช่ไหมล่ะ? 

แกถึงได้กลัวหนัก กลัวเหนื่อย"

"ก็หลวงพ่อท่านว่าต้องทำควบคู่กันนี่ครับหลวงตา 

ผมจะไปทำพร้อมกันหมดในวันเดียวได้อย่างไร 

ศีลกับทานพอไหว แต่ปัญญากับอุเบกขานี่สิครับ 

นึกภาพไม่ออกเลยว่าจะทำตอนกวาดลานวัด

หรือตอนล้างบาตรได้อย่างไร" เณรเคนสารภาพเสียงอ่อย

หลวงตาหัวเราะเบา ๆ ในลำคอ ก่อนจะอธิบายให้ฟังเป็นฉาก ๆ

"แกฟังให้ดีนะ ที่หลวงพ่อท่านเปรียบว่าบารมี 10 คือเสบียงน่ะ ถูกของท่าน 

แต่เสบียงไปนิพพานเขาไม่ได้นับด้วยน้ำหนักกิโลกรัม 

แกไม่ได้กำลังแบกตุ่มสามโคกเดินทาง 

บารมีทั้งสิบข้อแท้จริงมันคือ 'เนื้อเดียวกัน' 

เหมือนน้ำมะนาว น้ำเชื่อม เกลือ และน้ำอุ่น 

ที่ผสมรวมกันอยู่ในถ้วยชาถ้วยเดียว แกแยกมันออกจากกันได้ไหม?"

"แกบอกว่า 'ทาน' กับ 'ศีล' ทำง่ายในชีวิตประจำวัน... 

เอาล่ะ สมมติตอนสายนี้แกไปช่วยชาวบ้านยกโต๊ะเก้าอี้ในงานบุญ 

นั่นคือแกกำลังให้ 'ทาน' เป็นแรงงาน 

ขณะที่แกเหนื่อยแดดเปรี้ยง ๆ 

แต่แกไม่แอบไปเด็ดมะม่วงวัดกิน 

ไม่ด่ากระทบกระเทียบใคร นั่นแกมี 'ศีล' แล้ว"

หลวงตาจิบชาอีกอึกหนึ่งแล้วพูดต่อ 

"ทีนี้ พอแดดมันร้อนจัด เหงื่อไหลไคลย้อย ยุงก็ชุม 

แกยังทนทำต่อจนเสร็จ ไม่ทิ้งงานหนีไปนอน... 

ตัวที่วิ่งเข้ามาค้ำแกไว้คือ 

'วิริยา' (ความเพียร) กับ 'ขันติ' (ความอดทน) 

เห็นไหมว่ามันมาเองโดยที่แกไม่ได้ไปร้องขอ"

"แล้ว 'ปัญญา' กับ 'อุเบกขา' ที่แกกลัวน่ะ 

มันอยู่ตรงไหนรู้ไหมเณร? 

มันอยู่ตรงที่พอยกโต๊ะเสร็จ 

แทนที่แกจะยืดอกรอให้ชาวบ้านมาชมว่า 

'เณรเคนเก่งจัง เณรเคนขยันเหลือเกิน' 

แกกลับมองเห็นว่า 'เออ... ความเหนื่อยมันก็เกิดขึ้นชั่วคราว 

ตอนนี้งานเสร็จ ความเหนื่อยก็หายไป คำชมหรือคำนินทาก็แค่นั้น'

การรู้เท่าทันตามจริงนี่แหละคือ 'ปัญญา' 

และการที่ใจแกนิ่งสนิท ไม่ฟูไปกับคำชม 

ไม่ฟุบไปกับความร้อน ไม่คิดน้อยใจว่าทำไมไม่มีใครเอาน้ำเย็นมาถวาย 

นั่นแหละคือ 'อุเบกขา' วางเฉยในโลกธรรม"

"บารมีสิบไม่ได้ทำทีละข้อเหมือนบันไดสิบขั้น 

แต่ทำข้อเดียวให้แจ่มแจ้ง 

ข้ออื่น ๆ มันจะวิ่งมารวมตัวกันเองเหมือนสหกรณ์ 

แกทำงานในชีวิตประจำวัน ช่วยเหลือครอบครัว 

ดูแลสังคมด้วยจิตที่คิดจะสละออก และไม่ยึดมั่นถือมั่น... 

นั่นแกกำลังเก็บเสบียงใส่กระเป๋าใบเล็กใบเดียว 

แต่มันเป็นกระเป๋าโดเรมอนที่หยิบใช้เท่าไหร่ก็ไม่หมดต่างหากล่ะเณร"

เณรเคนก้มกราบแทบตักหลวงตา 

ความโปร่งโล่งวิ่งเข้ามาแทนที่ความงงงวย 

แดดสายวันนั้นดูจะไม่ร้อนรุ่มเหมือนเมื่อครู่ใหญ่ ๆ อีกต่อไป

ลุงเคน

โปรดสัตว์

 

ฝนเทลงมากลางดึกชะล้างความอบอ้าวเสียเกลี้ยง 

เช้ามืดวันนั้นอากาศที่วัดจึงเย็นสบายจนน่านอนต่อ 

แต่สัญญาณนาฬิกาชีวิตของเณรเคน ทำงานตรงเวลา 

ตีสามเป๊ะ... 

เณรเคนลุกขึ้นล้างหน้าล้างตาให้ตื่นเต็มตา 

จุดธูปเทียนบูชาพระ 

หน้าโต๊ะหมู่บูชามีเพียงแสงไฟสลัวจากเปลวเทียนที่วับแวม

เณรเคนนั่งคุกเข่ากราบพระสมาทานพระกรรมฐานด้วยใจตั้งมั่น 

จากนั้นจึงหลับตาลง 

น้อมจิตแผ่เมตตาออกไปกว้างใหญ่ไพศาล 

ไร้ขอบเขต ไร้ประมาณ...

"ขอสรรพสัตว์ทั้งหลายที่เป็นเพื่อนทุกข์ เกิด แก่ เจ็บ ตาย

 ด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น จงเป็นสุขเป็นสุขเถิด..."

เณรเคนส่งบุญในจิตออกไปให้เป็นประโยชน์แก่ทุกรูปทุกนาม 

แล้วจึงหันกลับมาสำรวจบ้านตัวเอง 

พิจารณาศีลกรรมบถ 10 ประการ 

ตรวจทานกาย วาจา ใจ ว่ายังผุดผ่องดีไหม 

จากนั้นจึงไล่เรียงตัดใจจากสังโยชน์ 3 ข้อแรก 

ไม่ยึดมั่นในกาย 

ไม่ลังเลในความดี 

ไม่คลำหาศีลพรตแบบผิดๆ 

พอจิตเริ่มสบายเบาโล่ง ก็จับลมหายใจเข้าออก 

ควบคำภาวนาไปเรื่อยๆ ตามจริต 

จนกระทั่งเสียงระฆังตีห้าดังแป๋งๆ... 

ได้เวลาทำวัตรเช้าที่ศาลาพร้อมหลวงพ่อหลวงพี่

พอสวดมนต์เสร็จ สลัดผ้าจีวรคาดอก 

เณรเคนก็อุ้มบาตรก้าวฉับๆ 

ออกเดินตามหลังหลวงตาไปตามทางสายหมอกเพื่อ 

"ออกโปรดสัตว์"

แต่ใจเจ้ากรรมมันดันไม่นิ่งเหมือนตอนนั่งสมาธิ 

เณรเคนมองซ้ายมองขวา 

เห็นโยมยายหิ้วตะกร้ากับข้าวออกมารอ 

เห็นสุนัขข้างทางวิ่งหางตูบ 

เห็นนกกระจอกบินว่อน 

ในหัวเณรมันคิดวนไปวนมาว่า:

"คำว่า โปรดสัตว์ นี่มันยังไงกันแน่หนอ? 

เราเดินไปรับข้าวปลาอาหารจากเขา 

เขาเป็นคนให้เราแท้ๆ แต่ทำไมโบราณเขาเรียกเราว่าไปโปรดสัตว์ ? 

เราไปช่วยอะไรเขาตรงไหน?"

ความสงสัยนี้มันตื้ออยู่ในอกจนกลับถึงวัด 

หลังจากจัดแจงล้างบาตรเสร็จสรรพ 

เณรเคนเลยรีบคลานเข้าไปหาหลวงตาที่แคร่ใต้ต้นไม้

"หลวงตาครับ ผมมีเรื่องคาใจ อยากกราบเรียนถามครับ" 

เณรเคนเปิดฉาก หลวงตาปรือตาขึ้นมอง 

ละสายตาจากจานข้าว "ว่าไงเณร มีอะไรติดคอหรือ?"

"ไม่ใช่ข้าวติดคอครับหลวงตา 

แต่คำว่า 'โปรดสัตว์' มันติดใจครับ... 

เราเดินไปขอข้าวโยมกินชัดๆ 

แต่ทำไมเราถึงบอกว่าเราออกไปโปรดเขาละครับ? 

เราไปให้อะไรเขาตอนไหน?"

หลวงตาหัวเราะหึๆ ในลำคอ 

วางช้อนลง แล้วขยับตัวนั่งหลังตรง ตาเป็นประกายเมตตา

"เณรเอ๋ย... 

แกคิดว่าการโปรดสัตว์คือต้องไปเทศน์โปรด 

หรือต้องไปแจกของงั้นหรือ?

 มิน่าล่ะถึงคิดไม่ออก" หลวงตาเว้นจังหวะ 

"แกจำตอนตีสามที่แกสะดุ้งตื่นขึ้นมานั่งสำรวมจิต 

สวดมนต์ทำวัตรตอนตีห้าได้ไหม?"

"จำได้ครับ"

"นั่นแหละ... 

พระภิกษุสามเณรเราเนี่ย 

ถ้าเช้ามืดลุกขึ้นมาขัดเกลาใจ 

ประคองจิตให้ตั้งมั่นอยู่ในอารมณ์ที่เป็นกุศล 

มีศีลบริสุทธิ์ มีสมาธิหนุนอยู่ข้างใน 

จิตมันจะเหมือนกระแสไฟที่มีกำลังสูง"

หลวงตาชี้มือไปทางหมู่บ้านข้างนอกแล้วพูดต่อ:

"ทีนี้ พอเราอุ้มบาตรออกไป

โยมเขาตั้งใจสละทรัพย์ สละความตระหนี่

เอาข้าวปลาอาหารมาใส่บาตรด้วยความศรัทธา...

จิตของโยมเขาเป็นกุศลอยู่แล้วส่วนหนึ่ง

พอมาเจอกับ 'จิตที่เป็นเนื้อนาบุญบริสุทธิ์'

ของพระเณรที่ฝึกมาดีเมื่อรุ่งเช้า

กุศลในจิตของสมณะมันจะสะท้อนกลับ

และถึงแก่ตัวทายกผู้ให้ได้อย่างรวดเร็ว

และเต็มเม็ดเต็มหน่วย"

"อ๋อ... เหมือนเราเป็นเสารับสัญญาณที่ชัดเจนใช่ไหมครับหลวงตา?" 

เณรเคนเริ่มตาสว่าง

"เออ! พูดง่ายๆ แบบชาวบ้านก็คือ 

เราเอา 'ความดีและจิตที่เป็นกุศลบริสุทธิ์' 

ของเรา ไปเป็นช่องทางให้โยมเขาได้

ฝากฝังบุญกุศลชิ้นใหญ่ 

ถ้าไม่มีพระเณรเดินไปให้เขาใส่บาตร 

โยมเขาก็ไม่มีเนื้อนาบุญให้หว่านเมล็ดพันธุ์แห่งความดีลงไป"

หลวงตาตบตักฉาดใหญ่ ทิ้งท้ายด้วยรอยยิ้ม:

"เพราะฉะนั้น การเดินบิณฑบาตด้วยความสำรวม 

จึงเป็นการโปรดสัตว์ ช่วยให้ชาวบ้านเขาได้เข้าถึงมหากุศลได้ง่ายที่สุด... 

รู้แบบนี้แล้ว พรุ่งนี้เช้าตอนเดินอุ้มบาตร 

ก็ประคองจิตให้ดีๆ อย่ามัวแต่เดินมองนกมองไม้ล่ะเณรเคน!"

เณรเคนกราบราบลงกับพื้นแคร่ไม้ไผ่ 

ความข้องใจสลายไปพร้อมกับแดดสายที่เริ่มส่องสว่างทั่วลานวัด

ลุงเคน

ฟ้องชู้

 

บ่ายวันนั้น ที่ศาลจังหวัดนครปฐม... 

แดดจัดจนใบมะฮอกกานีข้างตึกศาลดูแห้งเกรียม 

ทว่าในห้องพิจารณากลับเย็นเยียบด้วยไอเครื่องปรับอากาศ 

และอวลไปด้วยกลิ่นอายของสิ่งที่ชาวบ้านร้านตลาด

ชอบเรียกกันติดปากด้วยความกระหยิ่มใจว่า “คดีฟ้องชู้”

คำนี้พูดเบา ๆ ก็ดังไปถึงหลังห้อง 

และมักทำให้ผู้คนรอบข้างหูผึ่ง

พร้อม ๆ กับทำเป็นเบือนหน้าหนีตามมารยาทอันดี

บนม้านั่งฝั่งโจทก์ นางสาวจิตรา 

นั่งตัวตรงราวกับหุ่นขี้ผึ้งที่เพิ่งถอดออกจากพิมพ์ 

มือกำปึกกระดาษเอกสารหลักฐานไว้แน่น

จนข้อนิ้วกลายเป็นสีขาวซีด 

อาการสั่นน้อย ๆ นั้นไม่ได้เกิดจากความกลัว 

หากแต่เป็นริ้วระลอกของความเจ็บช้ำที่กลั่นจนตกตะกอน กลายเป็นความนิ่ง

เธอกระซิบกับทนายความของเธอ เสียงเครือทว่าเด็ดขาด

“ทนายเคน... ฉันไม่ได้อยากได้เงินทองอะไรของเขาหรอก 

แต่อยากให้เขารู้เสียบ้างว่า 

ฉันไม่ใช่คนโง่ที่ใครจะมาต้มยำทำแกงอย่างไรก็ได้”

เคน ยิ้มรับในที 

ท่าทางของเขาเรียบเรื่อยสงบนิ่งตามวิสัยนักกฎหมาย

ผู้ผ่านโลกมาพอประมาณ 

เขารู้ดีว่าความยุติธรรมในห้องพิจารณานั้น 

บางทีก็ไม่ได้มาในรูปของตัวเงิน 

แต่มาในรูปของความสะใจอันชอบด้วยกฎหมาย

“คุณจิตราครับ 

คดีประเภทนี้เราเอาอารมณ์ไปเป็นเจ้าเรือนไม่ได้หรอกครับ” 

เคนตอบเรียบ ๆ “มันเป็นเรื่องของการใช้สิทธิ... 

สิทธิที่กฎหมายท่านตราไว้เพื่อปกป้องศักดิ์ศรีของคนที่ถูกละเมิด 

ความซื่อสัตย์ในทะเบียนสมรสไม่ใช่สิ่งที่จะมาล้อเล่นกันได้”

ข้ามไปทางฝั่งจำเลย... 

หญิงสาวผู้ถูกตราหน้าว่าเป็น ‘มือที่สาม’ 

นั่งคอตก หล่อนพยายามทำตัวให้เล็กที่สุดเท่าที่จะเล็กได้ 

ราวกับอยากจะแทรกแผ่นดินศาลหนีไปเสียให้พ้น

สายตาที่มองมาเต็มไปด้วยความอับจน

และสุ้มเสียงที่เปล่งออกมาก็เบาหวิวราวกับเสียงยุงบิน

“ฉัน... ฉันไม่ทราบจริง ๆ ค่ะว่าเขามีครอบครัวอยู่ก่อนแล้ว”

นั่นคือไม้เด็ดประจำตระกูลของจำเลยในคดีประเภทนี้

ความไม่รู้  ซึ่งมักถูกยกขึ้นมาเป็นเกราะกำบังเสมอ

เคนขยับเสื้อครุยเล็กน้อยก่อนจะลุกขึ้นยืน 

ท่าทางของเขาไม่ได้ดุดันสาดโคลนอย่างในละครวิทยุ 

แต่เปี่ยมไปด้วยความสุขุมอันเป็นอาวุธร้ายกาจของนักดักคอ

“กราบเรียนศาลที่เคารพ...” 

เคนส่งเสียงนุ่มนวล ทว่าก้องกังวานไปทั่วห้องพิจารณา 

มือหนึ่งยกเอกสารหน้าจอแชตและภาพถ่ายชุดใหญ่ขึ้นแสดง 

“ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 

มาตรา 1523 วรรคสอง ท่านวางหลักไว้ชัดเจนว่า 

ภรรยาสามารถฟ้องเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่น

ที่แสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่า

ตนมีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาวกับสามีได้... 

และจากพยานหลักฐานที่ปรากฏ 

ไม่ว่าจะเป็นการไปไหนมาไหนด้วยกัน

โดยไม่ยอมหลบสายตาผู้คน 

หรือข้อความตัดพ้อต่อว่าในสื่อสังคมออนไลน์ 

ย่อมเล็งเห็นได้ว่า จำเลยหาได้อยู่ในฐานะผู้ไม่รู้ตามที่กล่าวอ้างไม่”

ห้องพิจารณาทั้งห้องเงียบกริบลงทันตา... 

คำว่า “รู้” หรือ “แกล้งไม่รู้” 

กลายเป็นเส้นแบ่งความเป็นความตายของคดีนี้

เมื่อข้อเท็จจริงถูกตีแผ่ด้วยพยานหลักฐาน

อันปราศจากมลทิน ความจริงก็กระจ่างชัดเจน

ยิ่งกว่าแสงแดดบ่ายภายนอกอาคาร 

ในที่สุด ศาลท่านจึงมีคำพิพากษาให้จำเลย

ชดใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ตามสมควรแก่ฐานานุรูป

หลังสิ้นเสียงเคาะค้อน... 

จิตรายิ้มออกมาทั้งน้ำตา 

มันไม่ใช่รอยยิ้มของคนชนะพนันที่ได้เงินก้อนโต 

แต่เป็นรอยยิ้มของคนที่ยกภูเขาออกจากอก

“ไม่ใช่เพราะเงินหรอกค่ะทนาย...” เธอซับน้ำตาเบา ๆ 

แต่เพราะฉันอยากให้ความจริงมันถูกบันทึกไว้ในแผ่นดิน... 

อย่างน้อยในสมุดทะเบียนของศาลก็มีจารึกไว้ว่าฉันเป็นฝ่ายถูก”

เคนเก็บเอกสารลงกระเป๋าเอกสารหนังใบเก่งอย่างเป็นระเบียบ 

ยิ้มมุมปากเล็กน้อยพลางเอ่ยตบท้าย

“คดีเรื่องรัก ๆ ใคร่ ๆ บนโรงบนศาลนี่... 

บางทีมันก็ไม่ใช่เรื่องแก้แค้นเอาคืน

ให้สาสมอะไรหรอกครับคุณจิตรา 

มันเป็นแค่การกู่ตะโกนบอกสังคมว่า ‘

ความซื่อสัตย์’ น่ะ มันยังมีราคาที่ต้องจ่าย 

และกฎหมายยังคุ้มครองมันอยู่”

เขาเดินนำลูกความออกจากห้องพิจารณาคดีด้วยท่าทีเรียบง่าย... 

ทนายหนุ่มตระหนักดีว่า 

บทละครชีวิตฉากนี้ 

แม้จะจบลงด้วยตัวอักษรในสมุดคำพิพากษาอันศักดิ์สิทธิ์แล้วก็ตาม 

แต่ในใจของผู้คนภายนอกนั้น... 

มันยังคงต้องเล่นต่อไปอีกยาวนาน 

กว่าฉากสุดท้ายจะยอมปิดม่านลงจริง ๆ

ลุงเคน

ยาบ้าในซอยเปลี่ยว

 

ค่ำวันนั้น 

ลมร้อนเหนียวเหนอะหนะพัดผ่านกรุงเทพมหานคร 

เมืองหลวงผู้ไม่เคยหลับใหล

และไม่เคยแยแสต่อความทุกข์ระทมของใคร 

มันเป็นค่ำคืนธรรมดา ๆ อีกคืนหนึ่ง 

หากแต่เสียงไซเรนของรถตำรวจ

ที่กรีดแหวกความเงียบเข้ามาในซอยเปลี่ยว

อันหนาแน่นไปด้วยบ้านเช่าซอมซ่อ 

ได้เปลี่ยนค่ำคืนอันราบเรียบนั้น

ให้กลายเป็นฉากชีวิตอันเข้มข้นขึ้นมาทันที

ชายหนุ่มหน้าซีดเผือดราวกับกระดาษ 

ถูกพันธนาการด้วยกุญแจมือเหล็กเย็นเฉียบ 

ในมือของเจ้าหน้าที่มียาบ้าเม็ดสีส้มแดง

บรรจุอยู่ในถุงพลาสติกใสใบบาง

สัญลักษณ์แห่งความหายนะที่ราคาถูก 

แต่จ่ายคืนด้วยอิสรภาพราคาแพงลิบลิ่ว

ในห้องทำงานคูหาเล็ก ๆ ของ ทนายเคน 

กลิ่นกระดาษเก่าและหมึกพิมพ์โชยเตะจมูก 

บนโต๊ะไม้ตัวคร่ำคร่ามีแฟ้มคดีวางกองสูงท่วมหัว 

ราวกับกำแพงเมืองที่กั้นระหว่างโลกแห่งความจริงกับโลกหลังลูกกรง 

ลูกความหนุ่มนั่งก้มหน้า มือสั่นเทาราวกับนกต้องปืน 

ดวงตาคู่นั้นไม่กล้าสบตาผู้ใด 

มันเป็นดวงตาของคนที่รู้ดีว่าตัวเองกำลังก้าวพลาดลงไปในหล่มลึก

“ผมไม่ได้ขายครับทนาย... ผมแค่รับฝากไว้ให้เพื่อน”

น้ำเสียงนั้นสั่นเครือ 

ละล่ำละลักคล้ายคนกำลังสำลักน้ำ

และพยายามไขว่คว้าหาเศษไม้เพื่อพยุงตัว

ทนายเคนขยับแว่นสายตาให้เข้าที่ 

มองตรงไปยังบุรุษผู้เคราะห์ร้าย 

หรืออาจจะเป็นผู้หยิ่งผยองในความผิด 

ด้วยสายตาเรียบเฉย 

ทนายความผู้ผ่านโลกมามากย่อมรู้ดีว่า 

ในละครชีวิตบทนี้ คำแก้ตัวมักจะซ้ำซากจำเจเสมอ

“กฎหมายบ้านเมืองเขาไม่รู้จักคำว่า ‘ฝาก’ หรอกคุณ” 

ทนายเคนเอ่ยด้วยน้ำเสียงนุ่มนวลทว่าเยือกเย็น

“เมื่อวัตถุแห่งความผิดมันสถิตอยู่ในอุ้งมือของคุณ 

ในทางตำราเขาก็ต้องตราบาปไว้ก่อนว่า ‘ครอบครอง’ 

มันเป็นความจริงที่เจ็บแสบ แต่มันคือความจริงในศาล”

ลูกความหนุ่มนิ่งอึ้งไปราวกับถูกค้อนทุบ 

น้ำตาเอ่อคลอเบ้า รำพึงรำพันออกมาตามสูตรสำเร็จของละครชีวิตเมืองกรุง 

“แต่ผมไม่อยากติดคุก... ผมยังมีแม่แก่ ๆ ที่ต้องดูแล”

ทนายเคนลอบถอนใจยาว 

ลมหายใจของเขานั้นดูเหมือนจะแบกรับเอาความทุกข์

ของชาวบ้านร้านตลาดเอาไว้จนชินชา

“คดีประเภทนี้ ถ้าไม่มีพยานหลักฐานยัน

ให้เห็นเด่นชัดว่ามีไว้เพื่อเสพเอง 

มันก็คือกฎหมายอาญาที่พร้อมจะบดขยี้คุณให้จมดิน... 

แต่เอาเถอะ ในความมืดมิดมันมักจะมีช่องว่างของแสงสว่างอยู่บ้าง”

เขายื่นมือไปหยิบแฟ้มคดีเก่าฉบับหนึ่งขึ้นมาเปิดพลิก 

หน้ากระดาษสีเหลืองนวลปรากฏรอยหมึกของคำพิพากษาศาลฎีกาในอดีต 

“ถ้าเราสามารถพิสูจน์ให้ศาลท่านเมตตาเห็นว่า 

คุณไม่ได้มีเจตนาจะเอาไปจำหน่ายจ่ายแจกเพื่อร่ำรวย 

แต่เป็นเพียงผู้เสพที่หลงผิดเดินเข้าซอยตัน 

ศาลท่านอาจจะปราณีลดโทษ 

หรือส่งตัวไปบำบัดชุบตัวให้ออกมาเป็นผู้เป็นคนใหม่”

ชายหนุ่มเงยหน้าขึ้นทันควัน 

ดวงตาที่เคยหม่นแสงกลับทอประกายวาบขึ้นมา

เหมือนคนเห็นแสงหิ่งห้อยในคืนเดือนดับ 

“แล้ว... แล้วทนายจะช่วยผมได้ไหมครับ”

ทนายเคนคลี่รอยยิ้มบาง ๆ เป็นรอยยิ้มของผู้อนุเคราะห์ที่ไม่ผูกมัด

“หน้าที่ของผมในฐานะทนายความ 

คือการกางคัมภีร์สู้คดีให้คุณอย่างถึงที่สุด

ตามช่องทางที่กฎหมายเปิดไว้ 

แต่หน้าที่ที่แท้จริงของคุณ... 

คือต้องเลิกยุ่งเกี่ยวกับไอ้ยานรกนั่นให้เด็ดขาด 

ไม่อย่างนั้น ต่อให้ผมช่วยคุณหลุดจากห้องขังคราวนี้ 

วันข้างหน้าคุณก็ต้องวนกลับมานั่งมือสั่นที่เก้าอี้ตัวนี้อีกอยู่ดี”

เสียงนาฬิกาโบราณบนผนังยังคงส่งเสียง ติ๊ก... ต่อก... 

เดินหน้าต่อไปอย่างไม่ยินดียินร้าย

ในห้องสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ แห่งนั้น 

จึงอบอวลไปด้วยความจริงอันแข็งกระด้างของตัวบทกฎหมาย 

ประสมประสานเข้ากับความหวังอันเปราะบางของมนุษย์เดินดิน

คดียาบ้าในซอยเปลี่ยว... 

จึงไม่ใช่แค่เรื่องของบันทึกประจำวันของสถานีตำรวจ 

หรือมาตราในประมวลกฎหมายอาญา 

หากแต่มันคือหนึ่งในบทละครชีวิตบทเตี้ย ๆ 

ของคนเมืองหลวง ที่ยังคงเปิดวิกแสดงซ้ำแล้วซ้ำเล่า 

โดยไม่มีทีท่าว่าจะปิดฉากลงง่าย ๆ สรุปสั้น ๆ ก็แค่นั้นเอง!

ลุงเคน

ปิ่นโตเล็กในเมืองใหญ่

 

อรุณรุ่งที่ตลาดอุตสาหกรรมริมคลอง

เริ่มต้นด้วยความจอแจจำเจ 

เสียงเครื่องยนต์ของรถสองแถว

และจักรยานยนต์รับจ้างแผดร้องแข่งกับเสียงนกกาที่ออกหากิน 

เจ้าของร่างในชุดกรรมกรชายหญิง—

ผู้ข้ามมาจากฝั่งตะวันตกของแม่น้ำสาละวิน—

เริ่มทยอยก้าวออกจากห้องเช่าซอกตึกอันคับแคบทีละคน สองคน

ภาพที่เห็นจนชินตาคือขบวนแถวอันเงียบเชียบ

มือหนึ่งกุมกระเป๋าผ้าเนื้อหยาบสีซีด 

อีกมือหนึ่งหิ้วปิ่นโตเถาเล็ก ๆ มุ่งหน้าสู่ประตูโรงงาน

ราวกับมีหมุดหมายอันปฏิเสธไม่ได้

ปิ่นโตเถาเล็กนั้น—หากพิเคราะห์ให้ดี—

มันหาใช่เพียงภาชนะบรรจุเสบียงกรัง

เพื่อประทังความหิวในมื้อกลางวันไม่ 

หากแต่เป็นประจักษ์พยานแห่งการต่อสู้ดิ้นรน

และการมัธยัสถ์อย่างที่สุด 

บางเถาบรรจุแกงถุงราคาถูกจากร้านชำริมทาง 

บางเถามีเพียงผัดผักแฉะ ๆ กับน้ำพริกถ้วยน้อย

เมื่อถึงเวลาพัก พวกเขาจะล้อมวง

แบ่งปันอาหารกันในมุมมืดของโรงงาน 

มีเสียงสรวลเสเฮฮาบ้าง 

มีความเงียบงันปะปนอยู่บ้าง 

ทว่าในดวงตาแต่ละคู่นั้น 

มักจะทอดประกายเหม่อลอยไปไกล

เกินกว่ากำแพงคอนกรีตหนาทึบ... 

ไกลไปถึงบ้านเกิดเมืองนอนที่อยู่เบื้องหลังทิวเขา

ฉันเฝ้ามองภาพเหล่านั้นอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน 

แล้วใจก็อดสะท้อนสะท้านขึ้นมาไม่ได้ 

มันคล้ายกระจกเงาที่บานเก่า

ซึ่งสะท้อนภาพความตรากตรำของเพื่อนมนุษย์ 

ผู้ต้องซมซานจากอ้อมอกของแผ่นดินแม่มา

เพื่อแลกหยาดเหงื่อกับเงินไม่กี่พันบาท 

เพียงเพื่อส่งกลับไปจุนเจือพ่อแม่ ลูกเมีย 

และบ้านหลังน้อยที่ยังเฝ้ารอคอยด้วยความหวัง

สำหรับสังคมเมืองหลวงอันแห้งแล้ง 

พวกเขาอาจเป็นเพียง ‘แรงงานต่างด้าว’ 

ไร้ตัวตนในสารบบ 

ทว่าในสายตาของฉัน 

ปิ่นโตสแตนเลสใบย่อมที่แกว่งไกวตามจังหวะก้าวเดินทุกเช้านั้น 

คือคำประกาศอันทรงพลังและเงียบเชียบที่สุดว่า 

พวกเขาก็คือมนุษย์ผู้มีศักดิ์ศรี มีชีวิต มีความหวัง 

และมีภาระหน้าที่อันยิ่งใหญ่ไม่ต่างจากผู้ใด

และเมื่อแสงสุรีย์สาดส่องลงกระทบฝาปิ่นโตสแตนเลสในยามสาย 

มันพลันเกิดประกายแวววาวระยิบระยับ 

คล้ายจะบอกกับโลกใบนี้ว่า... 

เพลิงแห่งความพยายามของคนไกลบ้านนั้น 

ยังคงคุโชนอยู่ทุกเช้าค่ำ 

และจะไม่มีวันดับมอดลงตราบเท่าที่ใจยังถวิลหาบ้าน

ลุงเคน